Ths. Nguyễn Thị Hồng Chuyên – Khoa Xây dựng đảng
Tóm tắt: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp. Bài viết phân tích một số điểm mới nổi bật của Đại hội XIV dưới góc nhìn vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời làm rõ ý nghĩa của các định hướng lớn của Đại hội đối với công tác xây dựng Đảng và công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Đại hội XIV, tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dựng Đảng, đào tạo cán bộ, Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi.
1. Đại hội XIV của Đảng và yêu cầu đặt ra đối với công tác đào tạo cán bộ
Sau gần bốn thập niên đổi mới, đất nước đạt được nhiều thành tựu quan trọng, song cũng đang đứng trước những yêu cầu mới về chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại. Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV có ý nghĩa chiến lược trong việc hoạch định đường lối, chủ trương lớn cho giai đoạn phát triển mới, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Đại hội XIV không chỉ là sự kiện tổng kết một nhiệm kỳ, mà còn là dịp tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh – nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam. Những quan điểm của Người về xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh; về mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân; về vai trò quyết định của đội ngũ cán bộ tiếp tục được kế thừa và phát triển trong các văn kiện Đại hội XIV.
2. Một số điểm mới nổi bật của Đại hội XIV
Thứ nhất, Đại hội nhấn mạnh mạnh mẽ hơn vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia như động lực chủ yếu của tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là sự phát triển tư duy quan trọng, thể hiện nhận thức ngày càng đầy đủ về yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa chủ yếu vào vốn và lao động sang dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và sáng tạo, trọng tâm là phát triển trí tuệ nhân tạo. Từ đó, đội ngũ cán bộ, đảng viên cần tích cực, chủ động cập nhật kiến thức, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực số và tri thức mới, nhằm đáp ứng thực tiễn phát triển nhanh chóng của đất nước.
Thứ hai, Đại hội tiếp tục đặt trọng tâm cao vào xây dựng, chỉnh đốn Đảng và xây dựng Đảng về đạo đức. Việc tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được xác định là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với vai trò cầm quyền của Đảng. Điểm mới ở đây là yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng thể chế kiểm soát quyền lực với xây dựng văn hóa liêm chính trong đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Thứ ba, Đại hội xác định rõ hơn yêu cầu phát triển con người Việt Nam toàn diện là trung tâm của chiến lược phát triển. Phát triển con người không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực của sự phát triển bền vững. Trong đó, xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ được coi là khâu then chốt.
Thứ tư, Đại hội nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng khoa học, dân chủ, sát thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Thứ năm, Đại hội tiếp tục thực hiện chủ trương, chính sách an sinh xã hội đặc biệt là chăm sóc sức khỏe toàn dân và nâng cao đời sống, hạnh phúc của Nhân dân, trọng tâm bảo đảm mạng lưới y tế cơ sở vững chắc, y tế dự phòng chủ động và ứng dụng công nghệ số trong quản lý y tế, để mỗi công dân đều được hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao.
Những điểm mới này thể hiện sự vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới, đặc biệt là tư tưởng về “lấy dân làm gốc”, về đạo đức cách mạng và về vai trò quyết định của công tác cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ là nền tảng lý luận quan trọng để Đảng ta hoạch định chủ trương, đường lối xây dựng đội ngũ cán bộ trong mọi thời kỳ. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”[1]; “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”[2]. Trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tinh thần Đại hội XIV với phương châm “Đoàn kết – Dân chủ – Kỷ cương – Đột phá – Phát triển” đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới căn bản, toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng hiện đại, thực chất, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xây dựng đội ngũ cán bộ bảo đảm “Đoàn kết” trên nền tảng thống nhất ý chí và hành động trong Đảng. Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh đoàn kết là sức mạnh, là vấn đề sống còn của Đảng cầm quyền. Vì vậy, đào tạo cán bộ hiện nay phải hướng tới hình thành đội ngũ có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; biết đặt lợi ích quốc gia – dân tộc lên trên hết; có tinh thần hợp tác, biết quy tụ và phát huy trí tuệ tập thể. “Đoàn kết không phải là dĩ hòa vi quý mà là đoàn kết trên nguyên tắc, trên cơ sở Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và kỷ luật Đảng”.[3] Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để phát huy “Dân chủ” gắn với nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ. Người coi dân chủ vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển, là phương thức để cán bộ gần dân, hiểu dân, học dân. Theo tinh thần đó, đào tạo cán bộ hiện nay cần đổi mới theo hướng tăng tính tương tác, tranh luận khoa học, phản biện chính sách; coi trọng thực hành dân chủ trong học tập và rèn luyện. Đồng thời, dân chủ phải đi liền với trách nhiệm, kỷ luật, đạo đức công vụ; chống biểu hiện dân chủ hình thức, nói không đi đôi với làm.
Bên cạnh đó, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để giữ vững “Kỷ cương”, xây dựng đội ngũ cán bộ có đạo đức cách mạng, chống suy thoái. Người nhấn mạnh “đức là gốc”, cảnh báo: người cách mạng không có đạo đức thì “dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Do đó, đào tạo cán bộ theo tinh thần Đại hội XIV phải đặt trọng tâm vào rèn luyện đạo đức cách mạng, tinh thần nêu gương, liêm chính, chí công vô tư; tăng cường giáo dục kỷ luật Đảng, pháp luật Nhà nước; kiên quyết phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Đây là yêu cầu cốt lõi để xây dựng “văn hóa Đảng”, củng cố niềm tin của Nhân dân.
Ngoài ra, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để tạo “Đột phá” trong nội dung và phương pháp đào tạo cán bộ. Tư tưởng của Người luôn đề cao tính thực tiễn, “học đi đôi với hành”, lý luận phải gắn với công việc cụ thể. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ đào tạo thiên về truyền thụ sang đào tạo theo năng lực; tăng cường mô hình tình huống, mô phỏng quản trị công, xử lý điểm nghẽn trong thực thi chính sách; nâng cao năng lực số, tư duy đổi mới sáng tạo, năng lực tổ chức thực hiện và năng lực kiểm soát quyền lực. Đột phá trong đào tạo còn thể hiện ở việc chuẩn hóa đầu ra, đánh giá thực chất, coi trọng sản phẩm học tập gắn với nhiệm vụ tại cơ quan, địa phương nhằm hướng tới Phát triển đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững. Người yêu cầu phải “dùng người đúng chỗ, phát huy sở trường, khắc phục sở đoản; tài to dùng việc to…”[4]. Theo đó, đào tạo cán bộ hiện nay phải gắn với quy hoạch, sử dụng, luân chuyển; chú trọng đào tạo cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có tư duy chiến lược, có khả năng dẫn dắt đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Như vậy, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong đào tạo cán bộ theo tinh thần Đại hội XIV không chỉ là tiếp tục khẳng định vai trò “cái gốc” của cán bộ, mà còn là yêu cầu đổi mới thực chất để tạo chuyển biến về chất lượng đội ngũ: đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Vận dụng tinh thần đó, công tác giảng dạy lý luận chính trị tại Trường Chính trị Quảng Ngãi trong giai đoạn hiện nay cần tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm:
Một là, kịp thời cập nhật các quan điểm, chủ trương mới của Đại hội XIV vào chương trình, giáo trình và nội dung giảng dạy, bảo đảm tính thời sự, tính hệ thống và tính định hướng chính trị.
Hai là, tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn địa phương, phát huy tư duy phản biện, năng lực vận dụng và năng lực giải quyết vấn đề của học viên, góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có tư duy khoa học, bản lĩnh chính trị vững vàng.
Ba là, tăng cường giáo dục đạo đức công vụ, ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân và năng lực thực thi công vụ cho đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại.
Bốn là, không ngừng tự học tập, tự bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận và phương pháp sư phạm; tích cực tham gia các lớp tập huấn, hội thảo, toạn đàm khoa học; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và tư vấn chính sách.
Mỗi giảng viên Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi vừa là người truyền bá lý luận, vừa là chủ thể trực tiếp góp phần hiện thực hóa các định hướng lớn của Đại hội XIV trong thực tiễn đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh, đáp ứng yêu cầu phát triển trog giai đoạn mới.
Kết luận:
Đại hội XIV của Đảng là dấu mốc quan trọng, mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lãnh đạo của Đảng, việc quán triệt và triển khai sâu sắc các quan điểm, chủ trương của Đại hội XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng và phát triển đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay. Đối với Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi, việc đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo theo tinh thần Đại hội XIV vừa là yêu cầu trước mắt, vừa là nhiệm vụ lâu dài, nhằm góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ của tỉnh có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng hệ thống chính trị của tỉnh ngày càng trong sạch, vững mạnh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV.
2. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Ban Tuyên giáo Trung ương (2026), Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
4. Hội đồng Lý luận Trung ương (2025), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng Đảng trong giai đoạn mới.
[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr. 309.
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr. 269.
[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 11, tr. 601–602.
[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr. 280.
[5] Hồ Chí Minh: Sửa đổi lối làm việc, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội,