QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CÁC QUAN ĐIỂM SAI TRÁI THÙ ĐỊCH CHỐNG PHÁ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG VÀ ĐỐI SÁCH CỦA CHÚNG TA
TS Ngô Hoàng Anh
Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi
Tóm tắt: Các quan điểm sai trái, thù địch chống phá chủ nghĩa Mác - Lênin, nền tảng tư tưởng của các đảng cộng sản cầm quyền, đã xuất hiện ngay từ khi chủ nghĩa Mác ra đời. Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản (02/1848), C. Mác từng viết: “một bóng ma đang ám ảnh châu Âu - bóng ma chủ nghĩa cộng sản” [1]. Trải qua các thời kỳ, khi không thể tiêu diệt chủ nghĩa xã hội hiện thực bằng vũ lực, các thế lực thù địch đã chuyển sang chiến lược “chiến thắng không cần chiến tranh”, do George Kennan (1904 – 2005) đề xướng từ tháng 02/1946. Việc nghiên cứu quá trình hình thành chiến lược này và đối sách của Đảng ta có ý nghĩa quan trọng trong nhận diện âm mưu, thủ đoạn và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Từ khóa: quan điểm sai trái, thù địch, nền tảng tư tưởng của Đảng, đối sách
NỘI DUNG:
1. Quá trình hình thành các quan điểm sai trái, thù địch chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng
“Nền tảng tư tưởng của Đảng ta” là bộ phận nền tảng, gốc rễ vững chắc, làm cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của toàn bộ hoạt động của Đảng. Nền tảng tư tưởng của Đảng bao gồm hệ thống các quan điểm, tri thức lý luận khoa học, cùng với thái độ, cách nhìn nhận và đánh giá đúng đắn đối với hiện thực khách quan; trên cơ sở đó, các bộ phận cấu thành khác của Đảng như Cương lĩnh, đường lối, quan điểm, chủ trương được hình thành và phát triển. Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (1991), Đảng ta khẳng định rõ: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” [2].
Quan điểm sai trái, thù địch chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng ở Việt Nam là những quan niệm, lập luận và ý kiến nhằm phủ nhận, xuyên tạc các vấn đề cốt lõi của lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Việt Nam, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Những quan điểm này không hình thành một cách ngẫu nhiên mà có quá trình ra đời, phát triển gắn liền với sự vận động của tình hình chính trị - xã hội thế giới.
Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, mục tiêu của Mỹ và các nước phương Tây nhằm tiêu diệt Liên Xô bằng sức mạnh quân sự không những không đạt được, mà trái lại, dưới ảnh hưởng của Liên Xô, hàng loạt quốc gia xã hội chủ nghĩa ở châu Âu và châu Á đã ra đời. Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế không ngừng phát triển; chủ nghĩa xã hội trở thành một trào lưu lớn của thời đại, thu hút các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới đứng lên đấu tranh tự giải phóng khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân và phong kiến.
Sự hình thành và lớn mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa đã chứng tỏ rằng chủ nghĩa tư bản không thể tiêu diệt chủ nghĩa xã hội bằng con đường quân sự. Trước thực tế đó, các chiến lược gia phương Tây buộc phải tìm kiếm một phương thức mới nhằm chống phá và tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa xã hội. Ngày 22/02/1946, George Kennan (1904 – 2005), khi đó là Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Moskva, đã gửi bức điện dài khoảng 6.000 chữ tới Quốc hội Mỹ, trình bày toàn bộ chiến lược bao vây, cấm vận đối với Liên Xô nhằm ngăn chặn sự lan tỏa của chủ nghĩa cộng sản sang châu Âu. Đây được coi là những tư tưởng khởi nguồn của chiến lược sau này được gọi là “diễn biến hòa bình”. Thuật ngữ “diễn biến hòa bình” lần đầu xuất hiện trong đời sống chính trị quốc tế vào năm 1949, khi Ngoại trưởng Mỹ Dean Acheson sử dụng trong thư gửi Tổng thống Truman để chỉ quá trình chuyển hóa các nước xã hội chủ nghĩa theo con đường tư bản chủ nghĩa. Từ đó, khái niệm này dần trở nên phổ biến trong quan hệ quốc tế.
Với mưu đồ “chiến thắng không cần chiến tranh”, các thế lực thù địch đã tiến hành tấn công toàn diện vào các nước xã hội chủ nghĩa và các đảng cộng sản trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, tư tưởng, văn hóa - xã hội, an ninh và đối ngoại, bằng nhiều phương tiện và thủ đoạn khác nhau nhằm làm suy yếu, đẩy lùi và tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa xã hội.
Trong bối cảnh so sánh lực lượng quốc tế có nhiều thay đổi, chiến lược chống phá nền tảng tư tưởng được triển khai chủ yếu thông qua các biện pháp phi quân sự, nhằm thực hiện mục tiêu “chuyển hóa hòa bình” các nước xã hội chủ nghĩa theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa. Sau những biến động ở các nước xã hội chủ nghĩa tại Đông Âu và Liên Xô, Mỹ và các nước phương Tây công khai tuyên bố chuyển từ chiến lược “kiềm chế” sang chiến lược “mở rộng”, với hai nội dung cơ bản là “dân chủ hóa về chính trị” và “tự do hóa về kinh tế”, trong đó các vấn đề “dân chủ” và “nhân quyền” được coi là những công cụ, vũ khí sắc bén để can thiệp và gây sức ép.
Những quan điểm và chiến lược chống phá này được các nhà hoạch định chiến lược phương Tây xây dựng từ cuối những năm 40 của thế kỷ XX, liên tục được bổ sung, điều chỉnh và đến cuối thập niên 80 đã được hoàn thiện thành một chiến lược tương đối toàn diện. Quá trình hình thành và hoàn chỉnh chiến lược đó có thể khái quát thành các giai đoạn chủ yếu sau đây:
Giai đoạn 1: Manh nha hình thành (từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ II đến thập niên 70 của thế kỷ XX).
Sau Chiến tranh thế giới lần thứ II, hàng loạt quốc gia xã hội chủ nghĩa ra đời, chiếm khoảng 35% dân số thế giới. Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch nhận thấy rằng việc tiếp tục sử dụng biện pháp quân sự không thể làm tan rã Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa. Do vậy, chúng chuyển sang triển khai các chiến lược “ngăn chặn”, bao vây và cấm vận nhằm làm suy yếu từ bên trong Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. Những chiến lược này bước đầu đạt được một số kết quả nhất định, thể hiện qua việc: “Nam Tư ra khỏi hệ thống xã hội chủ nghĩa năm 1949, quan hệ không ‘hòa hợp’ giữa Liên Xô với Trung Quốc những năm 1960; từ giữa những năm 1970, trong hệ thống xã hội chủ nghĩa đã xuất hiện tình trạng trì trệ và chậm khắc phục” [3].
Giai đoạn 2: Triển khai chiến lược nhằm xóa bỏ hệ thống xã hội chủ nghĩa (từ thập niên 70 đến ngày 26/12/1991 - thời điểm Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô Viết tan rã).
Trong giai đoạn này, các thế lực thù địch tiếp tục điều chỉnh phương thức và thủ đoạn, chuyển trọng tâm từ chiến lược “kiềm chế”, răn đe quân sự sang chiến lược “vượt trên ngăn chặn”, đẩy mạnh hơn nữa chiến lược chống phá nền tảng tư tưởng nhằm xóa bỏ hệ thống xã hội chủ nghĩa bằng các biện pháp phi vũ trang là chủ yếu. Chiến lược này dần trở thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược toàn cầu của Mỹ. Bằng việc lợi dụng những hạn chế, yếu kém nội tại của mô hình chủ nghĩa xã hội, các thế lực thù địch đã thúc đẩy sự sụp đổ của hàng loạt quốc gia xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu (Nam Tư năm 1988; Cộng hòa Dân chủ Đức năm 1989) và đỉnh điểm là sự tan rã của Liên Xô vào ngày 26/12/1991.
Giai đoạn 3: Đẩy mạnh chiến lược chống phá nền tảng tư tưởng các quốc gia xã hội chủ nghĩa (từ đầu năm 1992 đến nay).
Với mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa xã hội, các thế lực cường quyền tiếp tục điều chỉnh chiến lược toàn cầu, nuôi tham vọng thiết lập một “trật tự thế giới mới”. Trong giai đoạn này, chúng tăng cường can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia bằng nhiều biện pháp cứng rắn, sẵn sàng tiến công phủ đầu khi cần thiết; đồng thời, đặc biệt chú trọng đẩy mạnh chống phá nền tảng tư tưởng của các quốc gia xã hội chủ nghĩa. Thông qua các thủ đoạn đa dạng trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng, văn hóa, xã hội và thông tin - truyền thông, các thế lực thù địch hướng tới mục tiêu thủ tiêu hoàn toàn chủ nghĩa xã hội, đồng thời chống phá độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia của các nước trên phạm vi toàn cầu.
2. Đối sách của chúng ta
Báo cáo chính trị tại Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VII đã chỉ rõ: “trong khi tập trung xây dựng đất nước, chúng ta không một chút lơi lỏng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc,… giữ vững ổn định chính trị - xã hội và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa”; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “tiến hành cuộc đấu tranh toàn dân, toàn diện, lâu dài nhằm làm thất bại âm mưu và hành động ‘diễn biến hòa bình’, bạo loạn lật đổ của kẻ thù” [4]. Đây là sự khẳng định nhất quán quan điểm của Đảng ta về mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, trong đó bảo vệ nền tảng tư tưởng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Thực tiễn cho thấy, các thế lực thù địch với chủ nghĩa xã hội luôn tìm mọi cách chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, trong đó phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và phủ nhận nền tảng tư tưởng của Đảng là một trong những trọng điểm chống phá chủ yếu. Chúng nhận thức rõ rằng việc phủ nhận nền tảng tư tưởng và con đường phát triển của đất nước sẽ gây tác động mạnh đến nhận thức xã hội, làm nảy sinh tâm lý hoài nghi, dao động, từ đó từng bước làm suy giảm niềm tin, lung lạc ý chí chính trị của toàn xã hội. Vì vậy, các thế lực này đã kiên trì sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, thâm độc để xuyên tạc, chống phá; trên thực tế, chúng đã gây ra không ít xáo trộn về tư tưởng và tâm trạng xã hội. Trước tình hình đó, việc nhận diện đúng và kiên quyết đấu tranh, phê phán các luận điệu sai trái, phản động, xuyên tạc; qua đó khẳng định tính tất yếu, đúng đắn của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, trở thành một trọng điểm của cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - lý luận hiện nay.
Đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu chống phá, phản bác có cơ sở khoa học đối với các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận nền tảng tư tưởng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 22/10/2018, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Sau 5 năm triển khai thực hiện, ngày 25/7/2024, Trung ương Đảng ban hành Kết luận số 89-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW, trong đó khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn, gắn trực tiếp với sự tồn vong của Đảng và chế độ; là nhiệm vụ khách quan, cấp bách, đồng thời mang tính lâu dài, thường xuyên và liên tục.
Qua hơn 7 năm thực hiện, có thể khẳng định Nghị quyết số 35-NQ/TW là một nghị quyết có phạm vi triển khai sâu rộng, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị. Nếu như nhiều nghị quyết chuyên đề khác chỉ tập trung triển khai ở cấp Trung ương và một số cấp nhất định, thì Nghị quyết số 35 đã được tổ chức thực hiện thống nhất từ Trung ương đến cơ sở. Đặc biệt, Hướng dẫn số 06-HD/BCĐTW ngày 15/7/2025 của Ban Chỉ đạo 35 Trung ương về thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch ở cấp tỉnh, cấp xã và tương đương đã thể hiện rõ quan điểm phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm cụ thể của từng địa phương, cơ quan, đơn vị và cá nhân. Trong đó, nhiệm vụ “xây” (bảo vệ nền tảng tư tưởng) được xác định là cơ bản, lâu dài; nhiệm vụ “chống” (đấu tranh phản bác) là thường xuyên, cấp bách, gắn chặt với chức trách, nhiệm vụ của mỗi tổ chức và cán bộ, đảng viên.
Hiện nay, đất nước ta đang đứng trước những vận hội và thời cơ lớn để chuẩn bị bước vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức mới. Quá trình “sắp xếp lại giang sơn” thông qua việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm mạnh đầu mối trong hệ thống chính trị, bỏ cấp huyện và giảm khoảng 60% đơn vị hành chính cấp cơ sở từ ngày 01/7/2025 đã và đang tạo ra những tác động đa chiều, phức tạp đến đời sống chính trị - xã hội. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải có sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội nhằm chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ vững chắc sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Kết luận:
Đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao cảnh giác cách mạng trước mọi âm mưu, thủ đoạn tinh vi của các thế lực thù địch; đồng thời bảo đảm đấu tranh có hiệu quả, kịp thời phản bác các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận. Qua đó, củng cố vững chắc niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, tạo nền tảng tư tưởng - chính trị vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, “vì hòa bình, độc lập, tự chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội” [5], đúng như dự thảo chủ đề Đại hội XIV của Đảng đã đề ra./.
Chú thích
[1] C. Mác - Ph. Ăngghen toàn tập, Nxb CTQG H 1995 tập 4 tr.496
[2] Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật H 1991 tr.21
[3] Học viện CTQG Hồ Chí Minh, Giáo trình Nội dung cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, HN.2023, tr.461
[4] Đảng Cộng sản Việt Nam (2007) Văn Kiện Đảng toàn tập, tập 53, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.221 - 222
[5] Đảng Cộng sản Việt Nam: Dự thảo Các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, HN. 2025, tr. 05
Tài liệu tham khảo
1. BCHTW ngày 25/7/2024 Trung ương Đảng ban hành Kết luận số 89-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35- NQ/TW của Bộ Chính trị
2. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”.
3. C. Mác - Ph. Ăngghen toàn tập, Nxb CTQG H 1995 tập 4
4. Đảng cộng sản Việt Nam: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Nxb Sự thật H 1991
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2007) Văn Kiện Đảng toàn tập, tập 53 Nxb CTQG Hà Nội
6. Đảng Cộng sản Việt Nam: Dự thảo Các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Nxb CTQG S H tháng 5/2025
7. Hướng dẫn số 06-HD/BCĐTW ngày 15/7/2025 của Ban chỉ đạo 35 Trung ương về thành lập, kiện toàn Ban Chỉ đạo Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch cấp tỉnh, cấp xã và tương đương
8. Học viện CTQG Hồ Chí Minh, Giáo trình Nội dung cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, HN. 2023