TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH, THÀNH PHỐ VỚI NHIỆM VỤ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNGVÀ TỔNG KẾT THỰC TIỄN TRONG BỐI CẢNH THỰC HIỆN QUY ĐỊNH SỐ 393-QĐ/TW CỦA BAN BÍ THƯ
ThS Trần Thị Bảo Châu
Khoa Xây dựng Đảng
Tóm tắt: Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức và thể chế hóa vai trò của hệ thống trường chính trị trong giai đoạn hiện nay. Bài viết tập trung phân tích những điểm mới nổi bật của Quy định 393, đặc biệt là việc nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học của trường chính trị tỉnh, thành phố. Qua đó, làm rõ yêu cầu đặt ra đối với trường chính trị tỉnh trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị, phát huy vai trò “pháo đài tư tưởng” của Đảng ở địa phương, góp phần củng cố niềm tin, sự thống nhất tư tưởng trong Đảng và xã hội.
Từ khóa: Trường chính trị tỉnh; Quy định 393-QĐ/TW; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; tổng kết thực tiễn.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước ta trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận, việc bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trở thành yêu cầu mang tính cấp thiết và lâu dài. Trong tổng thể nhiệm vụ đó, hệ thống trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý ở địa phương, trường chính trị tỉnh còn là chủ thể trực tiếp tham gia nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở. Việc Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 đã tạo cơ sở chính trị – pháp lý quan trọng nhằm kiện toàn chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh trong giai đoạn mới.[1]
2. Những điểm mới về chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh theo Quy định số 393-QĐ/TW
Quy định 393-QĐ/TW được ban hành thể hiện bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng về vai trò của các trường chính trị ở địa phương, Theo đó, Quy định mới đã có những điểm đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức và thể chế hóa vai trò của hệ thống trường chính trị tỉnh, thành phố trong giai đoạn hiện nay. Cụ thể:
2.1. Khẳng định rõ hơn vị trí, vai trò chính trị và chức năng của trường chính trị tỉnh, thành phố
Quy định số 393-QĐ/TW xác định trường chính trị tỉnh, thành phố là đơn vị sự nghiệp trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy; đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và thường xuyên của ban thường vụ cấp ủy.[2] Đây là điểm nhấn quan trọng, khẳng định tính chất chính trị đặc thù của các nhà trường trong hệ thống chính trị ở địa phương. So với quy định trước đây, vị trí của trường chính trị tỉnh được xác định rõ hơn, gắn chặt hơn với nhiệm vụ chính trị của địa phương và của Đảng.
Ngoài ra, một trong những điểm mới quan trọng của Quy định 393 là việc xác định rõ nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở địa phương. Đây không còn là nhiệm vụ bổ trợ mà trở thành một trụ cột trong chức năng của trường chính trị tỉnh. Việc nhấn mạnh chức năng này cho thấy Đảng yêu cầu trường chính trị tỉnh phải tiếp tục chú trọng hơn nữa việc chủ động nghiên cứu những vấn đề thực tiễn đang đặt ra tại địa phương để góp phần làm phong phú hơn nội dung giảng dạy lý luận chính trị trên cơ sở tổng kết thực tiễn sinh động. Đồng thời, qua đó cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách của cấp ủy, chính quyền.
2.2. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng – nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược
Quy định 393-QĐ/TW đã chính thức đưa nhiệm vụ tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch vào chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh, thành phố. Đây là điểm mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này khẳng định: bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan tuyên giáo hay lực lượng chuyên trách, mà còn là nhiệm vụ thường xuyên, trực tiếp của các trường chính trị – nơi đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ của Đảng. Thông qua hoạt động chuyên môn, trường chính trị tỉnh trực tiếp hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học cho đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở. Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không diễn ra một cách biệt lập, mà được thực hiện ngay trong từng bài giảng, từng chuyên đề, từng chương trình đào tạo, bồi dưỡng.
Quy định 393 đặt nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong mối quan hệ hữu cơ với nghiên cứu khoa học. Các kết quả nghiên cứu, tổng kết thực tiễn tại địa phương chính là cơ sở khoa học góp phần chứng minh tính đúng đắn của đường lối, chủ trương của Đảng; phản bác các luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục của công tác tư tưởng của tổ chức đảng ở cơ sở và địa phương. Những kết quả nghiên cứu này không chỉ phục vụ giảng dạy mà còn góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, các luận điệu xuyên tạc trong điều kiện cụ thể của từng địa phương.
2.3. Tổng kết thực tiễn – khâu then chốt nâng cao chất lượng công tác tư tưởng ở địa phương; cơ sở hoạch định chủ trương, chính sách xây dựng và phát triển của địa phương
Quy định 393 tạo hành lang để trường chính trị tỉnh chủ động hơn trong việc tổ chức các hoạt động tổng kết thực tiễn về xây dựng Đảng, quản lý nhà nước, phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh ở địa phương. Thông qua tổng kết thực tiễn, các nhà trường góp phần phát hiện những mô hình hay, cách làm hiệu quả; chỉ ra những hạn chế, bất cập cần khắc phục; đề xuất kiến nghị chính sách có giá trị thực tiễn.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng những hạn chế, yếu kém trong thực tiễn để xuyên tạc, phủ nhận bản chất tốt đẹp của chế độ, việc tổng kết thực tiễn một cách khách quan, khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những kết quả nghiên cứu từ thực tiễn địa phương là những minh chứng rõ ràng nhất để khẳng định những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới. Đồng thời, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bằng lập luận khoa học và dẫn chứng sinh động.
3. Một số yêu cầu đặt ra đối với trường chính trị tỉnh trong bối cảnh thực hiện Quy định 393-QĐ/TW hiện nay
Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, giảng viên về vị trí, vai trò mới của nhà trường theo Quy định số 393-QĐ/TW.
Quy định số 393-QĐ/TW của Ban Bí thư đã xác định rõ và cụ thể hơn về vị trí, chức năng và vai trò thực tiễn về trường chính trị tỉnh, thành phố. Sự xác định này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giảng viên về vị trí, vai trò mới của nhà trường trong hệ thống chính trị.
Việc quán triệt Quy định 393 cần được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, gắn với đổi mới tư duy nghề nghiệp của giảng viên theo hướng vừa là người giảng dạy lý luận chính trị, vừa là chủ thể nghiên cứu khoa học, tham gia đấu tranh tư tưởng. Chỉ khi nhận thức đầy đủ, thống nhất, đội ngũ cán bộ, giảng viên mới có thể chủ động, sáng tạo trong thực hiện các nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu mới của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình hiện nay.
Thứ hai, gắn chặt hơn nữa nhiệm vụ giảng dạy lý luận với nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn, coi đây là con đường chủ yếu để nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Việc gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy và nghiên cứu giúp lý luận chính trị được bổ sung, phát triển từ thực tiễn sinh động của địa phương, khắc phục tình trạng giáo điều, kinh nghiệm chủ nghĩa trong đào tạo. Thông qua nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn, các nhà trường có điều kiện làm sáng tỏ những vấn đề lý luận mới nảy sinh từ thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ở địa phương; đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc nâng cao chất lượng bài giảng, góp phần bồi dưỡng cho học viên năng lực tư duy lý luận, khả năng nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch. Đây chính là con đường căn bản để nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.
Thứ ba, tăng cường phối hợp giữa trường chính trị với các cơ quan chuyên trách, lực lượng liên quan trong công tác xây dựng Đảng về chính trị - tư tưởng.
Theo tinh thần Quy định 393 đã nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp với ban tuyên giáo và dân vận các địa phương; các cơ quan khoa giáo, báo chí và các lực lượng liên quan là yêu cầu khách quan nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong nghiên cứu lý luận và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Sự phối hợp cần được triển khai thường xuyên, có chiều sâu, gắn với các hoạt động nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thảo, tọa đàm, trao đổi thông tin và định hướng tuyên truyền, đấu tranh tư tưởng. Qua đó, các nhà trường không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu và giảng dạy, mà còn khẳng định vai trò nòng cốt về lý luận chính trị, góp phần chủ động phòng ngừa, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên địa bàn.
Thứ tư, xây dựng đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ lý luận và năng lực tổng kết thực tiễn đáp ứng yêu cầu mới.
Đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên là nhân tố quyết định chất lượng thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh theo Quy định 393. Lực lượng giảng viên không chỉ tốt về năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy lý luận sắc bén, khả năng nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn.
Vì vậy, nhà trường cần chú trọng xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, gắn nghiên cứu với yêu cầu thực tiễn của địa phương; đồng thời coi trọng rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm trong đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong bối cảnh chung, đối với Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi, việc triển khai Quy định số 393-QĐ/TW đòi hỏi nhà trường tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động theo hướng: lấy tổng kết thực tiễn địa phương làm nền tảng cho nghiên cứu khoa học; lấy nghiên cứu khoa học làm cơ sở nâng cao chất lượng giảng dạy; lấy giảng dạy lý luận chính trị làm kênh chủ yếu để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở. Đây vừa là yêu cầu nhiệm vụ mang tính tất yếu, vừa là cơ hội để nhà trường khẳng định vai trò, vị thế và đóng góp thiết thực trong hệ thống chính trị của tỉnh trong giai đoạn hiện nay.
***
Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 của Ban Bí thư đã tạo bước chuyển quan trọng trong việc xác định vị trí, chức năng, nhiệm vụ của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Việc nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với tổng kết thực tiễn và nghiên cứu khoa học không chỉ là yêu cầu cấp bách trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Phát huy tốt vai trò này sẽ giúp trường chính trị tỉnh thực sự trở thành trung tâm đào tạo cán bộ, nghiên cứu lý luận và “pháo đài tư tưởng” của Đảng ở địa phương, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
* Tài liệu tham khảo:
1. Ban Bí thư Trung ương Đảng (2026). Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
4. Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập, tập 5, 12. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
[1] Ban Bí thư Trung ương Đảng, Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội, 2026.
[2] Ban Bí thư Trung ương Đảng, Quy định số 393-QĐ/TW ngày 05/01/2026 về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hà Nội, 2026.