Sáng ngày 26/9/2026, tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng, phát triển chủ nghĩa xã hội công nghệ số ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" do Viện Triết học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi tổ chức.
Quang cảnh Hội thảo
Hội thảo do PGS.TS Nguyễn Tài Đông, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Trưởng ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế (Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) và ThS. Đào Văn Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi đồng chủ trì với sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia lý luận của Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cùng đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, giảng viên tại địa phương.
Chủ trì Hội thảo
Phát biểu đề dẫn và các tham luận tại hội thảo nhấn mạnh: Bản chất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người. Trong kỷ nguyên số, ranh giới giữa phục vụ nhân dân và "bóc lột bằng thuật toán" phụ thuộc vào bản chất chế độ chính trị.
Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ con người bị tha hóa bởi thuật toán, cùng thực trạng bất bình đẳng thu nhập và thiếu an sinh xã hội đối với lao động nền tảng (Gig economy). Công nghệ số không thể chỉ là kỹ thuật thuần túy mà phải trở thành công cụ kiến tạo bình đẳng, phát triển con người toàn diện và ngăn chặn độc quyền tư bản dữ liệu.
Thực tiễn từ tỉnh Quảng Ngãi cho thấy không gian phát triển mới đặt ra nhiều thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi số: Tình trạng "lõm sóng" viễn thông vẫn còn tại một số xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nhóm người yếu thế, người già còn khó khăn trong tiếp cận thiết bị thông minh. Áp lực chỉ tiêu dịch vụ công trực tuyến dẫn đến việc cán bộ cơ sở phải thao tác, làm thay hồ sơ cho người dân. Dữ liệu chuyên ngành chưa đồng bộ; đội ngũ phụ trách chuyển đổi số cấp cơ sở mỏng và kiêm nhiệm; thiếu chính sách đãi ngộ lâu dài cho hơn 1.470 tổ công nghệ số cộng đồng.
Hội thảo đã thống nhất định hướng mô hình "xã hội số lấy con người làm trung tâm" thông qua 5 nhóm giải pháp: (1) Cần sớm định danh nghề nghiệp rõ ràng cho lao động làm việc trên nền tảng số, xây dựng cơ chế đóng BHXH bắt buộc đối với nhóm tài xế công nghệ và thương mại điện tử. Hoàn thiện thể chế quản lý dữ liệu, kiểm soát độc quyền công nghệ. (2) Nghiên cứu điều tiết thuế đối với lợi nhuận siêu ngạch từ các tập đoàn Big Tech hoặc thuế đối với việc sử dụng robot, AI thay thế con người nhằm tạo nguồn quỹ tái đào tạo nghề nghiệp và bảo trợ an sinh cho người yếu thế. (3) Tỉnh Quảng Ngãi cần ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng viễn thông cáp quang và phủ sóng 5G đến các xã đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số; nâng cấp đồng bộ trang thiết bị máy tính cho hệ thống chính quyền cơ sở. (4) Chuyển trọng tâm từ "phổ cập số lượng" sang bồi dưỡng kỹ năng số thực chất theo từng nhóm đối tượng; có chính sách đãi ngộ, bồi dưỡng cho lực lượng nòng cốt tại các Tổ công nghệ số cộng đồng. (5) Trong môi trường số với sự tràn lan của tin giả và deepfake AI, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, cung cấp thông tin minh bạch, chính thống cho người dân là yếu tố sống còn để củng cố niềm tin và tính ưu việt của chế độ.
Tổng kết hội thảo, đồng chí chủ trì khẳng định: Kỷ nguyên số mở ra cơ hội to lớn để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2030 và tầm nhìn 2045. Nhưng thước đo thành công cao nhất của chủ nghĩa xã hội công nghệ số không chỉ nằm ở những chỉ số tăng trưởng kinh tế hay tỷ lệ số hóa trên giấy tờ, mà là ở việc mọi người dân đều được giải phóng sức lao động, nâng cao chất lượng sống và trở thành chủ thể làm chủ thực sự trên không gian số.
Hội thảo đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn giá trị, đóng góp thiết thực cho công tác tham vấn, hoạch định chính sách của Trung ương và quá trình tổ chức thực hiện tại địa phương trong giai đoạn mới.
Phạm Thị Hoa
Phòng QLĐT,BD&NCKH