| Những vấn đề đặt ra trong giảng dạy học phần Xây dựng Đảng theo chương trình Trung cấp lý luận chính trị sau khi thực hiện chính quyền hai cấp | |
| Ngày đưa: 02/06/2026 09:08:42 AM |
 In bài
|
| |
|
NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG GIẢNG DẠY HỌC PHẦN XÂY DỰNG ĐẢNGTHEO CHƯƠNG TRÌNH TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ SAU KHI THỰC HIỆN CHÍNH QUYỀN HAI CẤP
Th,S. Trần Thị Thu Hương – Khoa Xây dựng Đảng
Tóm tắt:Việc triển khai mô hình chính quyền hai cấp[1] đã và đang tác động sâu sắc đến tổ chức bộ máy, phương thức lãnh đạo của Đảng ở cơ sở. Điều này đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với nội dung và phương pháp giảng dạy học phần Xây dựng Đảng trong chương trình Trung cấp lý luận chính trị (Trung cấp LLCT). Bài viết tập trung phân tích những vấn đề nảy sinh trong giảng dạy học phần này, từ đó đề xuất một số định hướng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh mới.
Từ khóa: Xây dựng Đảng, Trung cấp LLCT, chính quyền hai cấp, giảng dạy lý luận chính trị.
Chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, trong đó có việc thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, đã tạo ra những thay đổi căn bản trong hệ thống chính trị ở địa phương. Sự thay đổi này không chỉ tác động đến hoạt động quản lý nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng ở cơ sở.
Trong bối cảnh đó, học phần Xây dựng Đảng trong chương trình Trung cấp lý luận chính trị cần được điều chỉnh cả về nội dung và phương pháp giảng dạy để phản ánh đúng thực tiễn mới, đồng thời trang bị cho học viên năng lực vận dụng vào quá trình công tác.
1. Những vấn đề chung về học phần Xây dựng Đảng
Phần học Xây dựng Đảng (viết tắt là phần C.I) theo chương trình Trung cấp LLCT ban hành kèm theo Quyết định 292/QĐ-HVCTQG, ngày 20/01/2021 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có 09 chuyên đề. Cụ thể:
Bài 1: Học thuyết Mác - Lênin về đảng cộng sản.
Bài 2: Nguyên tắc tổ chức và hoạt động cuả đảng cộng sản.
Bài 3: Tổ chức cơ sở đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổchức cơ sở đảng.
Bài 4: Công tác đảng viên của tổ chức cơ sở đảng.
Bài 5: Công tác tư tưởng của tổ chức cơ sở đảng.
Bài 6: Công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng.
Bài 7: Công tác dân vận của tổ chức cơ sở đảng.
Bài 8: Công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức cơ sở đảng.
Bài 9: Công tác văn phòng cấp ủy của tổ chức cơ sở đảng.
So với chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính (trước năm 2021) thì phần học Xây dựng Đảng được kế thừa từ 02 học phần gồm môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Những vấn đề về lý luận cơ bản về Đảng Cộng sản và môn Nghiệp vụ công tác đảng ở cơ sở. Trong tổng số 09 chuyên đề của phần học Xây dựng Đảng theo chương trình mới được kết cấu từ lý luận chung cho đến các vấn đề thực tiễn. Trong đó, chuyên đề 1 phần nhiều nghiêng về lý luận. Chuyên đề 2 gồm 05 vấn đề lớn (cả lý luận và thực tiễn về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng Cộng sản); còn lại các chuyên đề khác đều được kết cấu 02 phần là lý luận (khái niệm, đặc điểm, nội dung, vai trò...) và thực trạng, giải pháp (ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và giải pháp). Vì vậy, người giảng viên cần phải nắm vững những đặc điểm cơ bản cũng như những điều hết sức lưu ý nhằm nghiên cứu và giảng dạy phần học này một cách hiệu quả, qua đó, giúp cho học viên là những cán bộ, công chức, viên chức có nhận thức đầy đủ, sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác xây dựng Đảng, từ đó đề cao trách nhiệm của bản thân trong việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.
2. Đặc điểm phần học Xây dựng Đảng theo chương trình Trung cấp LLCT
Đặc điểm quan trọng nhất của phần học này đó là sự gắn kết chặt chẽ giữa lý luận xây dựng Đảng với thực tiễn công tác xây dựng Đảng hầu như ở tất cả các chuyên đề. Trong đó, có nhiều chuyên đề, vừa phải căn cứ văn kiện Đại hội Đảng các cấp, vừa căn cứ các nghị quyết chuyên đề của Trung ương, của Tỉnh cũng như các báo cáo tổng kết công tác trên các lĩnh vực.
Thứ hai, các văn bản của Trung ương, tỉnh về công tác xây dựng Đảng thường xuyên có sự bổ sung, điều chỉnh, đòi hỏi giảng viên phải chú ý nắm bắt và cập nhật. Các chuyên đề của phần học đều liên quan đến các nghị quyết, kết luận của công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ trong từng nhiệm kỳ và luôn bổ sung những quan điểm mới, nhận thức mới cũng như giải pháp mới yêu cầu giảng viên phải thường xuyên cập nhật.
Thứ ba, thực tiễn công tác này không chỉ dừng lại ở phần thực trạng của giáo trình mà luôn có sự biến động, thay đổi theo từng năm, từng địa phương. Vì vậy, giảng viên cần quan tâm đến các báo cáo tổng kết công tác từ Trung ương, đến tỉnh cũng như ở cấp cơ sở xã, phường, đặc khu.
3. Những vấn đề đặt ra trong giảng dạy học phần Xây dựng Đảng sau khi thực hiện chính quyền hai cấp
Từ ngày 01/7/2025, 34 tỉnh, thành phố[2] trong cả nước chính thức vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình phát triển của đất nước. Trước những yêu cầu, nhiệm vụ mới, cao hơn, gắn liền với mục tiêu môn học, đối tượng học viên, việc hiểu đúng, hiểu sâu về tổ chức bộ máy, mối quan hệ giữa trung ương và địa phương, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng … là điều kiện tiên quyết để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thích ứng nhanh với thay đổi. Chính vì vậy có thể thấy, trong bối cảnh hiện nay, công tác giảng dạy lý luận chính trị nói chung và phần học Xây dựng Đảng trong chương trình Trung cấpLLCT đang đứng trước những thuận lợi và khó khăn không nhỏ.
Về thuận lợi:
Thứ nhất, tính thời sự và thực tiễn cao: Việc giảng dạy phần học Xây dựng Đảng trở nên gần gũi và sinh động hơn nhờ các Quy định, Hướng dẫn mới. Người học có thể dễ dàng liên hệ kiến thức lý luận với thực tiễn đang diễn ra tại địa phương, đơn vị mình công tác.
Thứ hai, điều kiện để đổi mới phương pháp dạy học: Những tình huống thực tế từ quá trình sáp nhập, thực hiện chính quyền 02 cấp đã cung cấp thông tin phong phú cho các hoạt động dạy học tích cực: thảo luận nhóm, phân tích tình huống, tranh biện vai trò – trách nhiệm – quyền hạn giữa các cấp chính quyền, công tác văn phòng, công tác đảng viên… trong bối cảnh mới. Điều này không chỉ tạo hứng thú mà còn giúp học viên hình thành tư duy phản biện, tư duy hệ thống vốn là điều rất cần trong nền công vụ hiện đại.
Thứ ba, học viên có động lực trong học tập: Đối tượng học viên chương trình trung cấp lý luận chính trị là cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại cơ sở. Họ vừa là người chịu tác động trực tiếp từ cải cách, vừa là người tham gia thực thi. Vì vậy, việc học không chỉ là nghĩa vụ, mà trở thành nhu cầu thực tế để củng cố tư duy, chuẩn bị cho thay đổi tổ chức, vị trí việc làm, đánh giá năng lực theo vị trí.
Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi cơ bản đó, sau khi thực hiện chính quyền hai cấp, trong quá trình giảng dạy học phần Xây dựng Đảng, giảng viên gặp nhiều khó khăn và thách thức:
Một là, khoảng cách giữa giáo trình và thực tiễn: Một trong những bất cập lớn hiện nay là nội dung tài liệu giảng dạy chưa cập nhật kịp các thay đổi của hệ thống chính trị - hành chính. Giáo trình Trung cấp LLCT được xuất bản từ năm 2021, thực hiện quy định mô hình chính quyền ba cấp ở địa phương, chưa có nội dung riêng về chính quyền đô thị, chính quyền nông thôn, tổ chức bộ máy sau sáp nhập. Điều này khiến giảng viên gặp khó khăn khi giảng dạy, còn học viên thì lúng túng khi tiếp cận.
Hai là, hệ thống pháp Luật, các văn bản, quy định… đang trong quá trình sửa đổi, điều chỉnh, bổ sung: Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Cán bộ công chức, các quy định thi hành Điều lệ Đảng; quy định về công tác kiểm tra, giám sát kỷ luật của Đảng, công tác đảng viên của tổ chức cơ sở đảng … đều đang được điều chỉnh để cụ thể hoá chủ trương của Đảng và thích ứng với thực tế. Tuy nhiên, trong thời điểm "giao thời", nhiều quy định chưa rõ ràng hoặc đang thí điểm, dẫn đến khó khăn trong lựa chọn nội dung đưa vào bài giảng. Không ít giảng viên phải linh hoạt vừa dạy, vừa cập nhật, tìm hiểu, đòi hỏi trình độ tổng hợp và tư duy nhanh nhạy.
Ba là, yêu cầu cao hơn đối với giảng viên: Việc giảng dạy không thể chỉ giảng lý thuyết thuần túy. Muốn truyền đạt sinh động, giảng viên phải nắm chắc cả lý luận và thực tiễn, am hiểu thực trạng cải cách, áp dụng các quy định, văn bản mới… ở từng địa phương. Điều này tạo áp lực không nhỏ, đặc biệt với giảng viên trẻ hoặc chưa từng công tác trong hệ thống chính quyền địa phương.
Bốn là, trình độ học viên không đồng đều: Tuy cùng một lớp học, nhưng học viên có độ tuổi, trình độ chuyên môn, đến từ các vị trí khác nhau… khiến nền tảng lý luận, kỹ năng, và nhu cầu học tập chênh lệch đáng kể. Việc thiết kế bài giảng phù hợp với nhiều đối tượng học viên là một bài toán khó.
4. Một số định hướng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy
Để nâng cao hiệu quả giảng dạy phần học Xây dựng Đảng trong chương trình Trung cấpLLCT, đáp ứng yêu cầu trong công cuộc cải cách mạnh mẽ như hiện nay cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:
Một là, thường xuyên cập nhật, bổ sung tài liệu giảng dạy. Các trường chính trị cần chủ động phối hợp với các cơ quan xây dựng pháp luật, các sở, ban, ngành để cập nhật giáo trình, bổ sung chuyên đề về cải cách hành chính, mô hình chính quyền hai cấp, tổ chức bộ máy sau sáp nhập…
Hai là, cần tổ chức thường xuyên các lớp bồi dưỡng, tập huấn cập nhật tình hình cải cách tại địa phương cho giảng viên; xây dựng ngân hàng tình huống, tài liệu thực tiễn để hỗ trợ giảng viên linh hoạt triển khai bài giảng.
Ba là, giảng viên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích hợp. Đưa vào các phương pháp như nghiên cứu tình huống, diễn đàn mở, phản biện vai trò các cấp chính quyền trong cải cách hành chính, học theo dự án… để phát huy tư duy sáng tạo, vận dụng linh hoạt.
Bốn là, khuyến khích sự tham gia của học viên trong trao đổi, nghiên cứu, thảo luận. Học viên chính là “người trong cuộc” của cải cách. Do đó, cần khuyến khích họ chia sẻ trải nghiệm, phản ánh thực tiễn địa phương mình để làm phong phú bài học, đồng thời tạo cầu nối giữa lý luận và thực tiễn.
Tóm lại, giảng dạy phần học Xây dựng Đảng trong chương trình Trung cấpLLCT không đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà là quá trình định hình tư duy pháp lý, tư duy cải cách, giúp cán bộ, công chức, viên chức nâng cao năng lực công vụ trong bối cảnh thay đổi toàn diện của hệ thống chính trị. Cải cách tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế không chỉ là bối cảnh mà còn là nội dung phải được lồng ghép, phản ánh và phân tích sâu sắc trong từng bài giảng. Muốn vậy, không chỉ cần sự nỗ lực của từng giảng viên, mà còn cần một cơ chế linh hoạt trong cập nhật giáo trình, hỗ trợ chuyên môn, đổi mới phương pháp. Khi đó, bài giảng không chỉ “đúng” mà còn “trúng”, không chỉ mang tính lý luận mà còn lan tỏa giá trị thực tiễn, góp phần đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ vững lý luận, giỏi thực hành, sẵn sàng đổi mới vì sự phát triển chung của đất nước./.
Tài liệu tham khảo
1. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, (2021), Giáo trình Trung cấp lý luận chính trị – Học phần Xây dựng Đảng. Nxb Lý luận chính trị.
2. Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12 tháng 06 năm 2025 của Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
| |
|
Bản quyền ©2020 Trường Chính trị tỉnh Quảng Ngãi | |